Sinds de invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen is er het nodig veranderd in de manier waarop bouwprojecten worden getoetst en opgeleverd. Waar vroeger de gemeente een centrale rol speelde bij de controle van bouwplannen, ligt die verantwoordelijkheid nu grotendeels bij private partijen. Voor particuliere en zakelijke opdrachtgevers roept dit regelmatig vragen op over wie welke taak precies uitvoert en wat dit betekent voor de bouwpraktijk.
De aanleiding voor een nieuw stelsel
De oude manier van bouwtoezicht werd al langere tijd als te vrijblijvend beschouwd. Gemeenten controleerden bouwplannen vooraf, maar hadden beperkte capaciteit om tijdens de uitvoering alles te volgen. Daardoor kwamen gebreken soms pas aan het licht nadat een gebouw al in gebruik was genomen. Met de nieuwe wetgeving is gekozen voor een systeem waarin controle gedurende het hele bouwproces plaatsvindt, niet alleen vooraf op papier. Dit moet ervoor zorgen dat fouten eerder worden opgemerkt en hersteld, voordat ze tot grote problemen leiden na oplevering.
De rol van de onafhankelijke toetser
Een belangrijk onderdeel van het nieuwe stelsel is de inzet van een onafhankelijke partij die het bouwproces beoordeelt. Deze kwaliteitsborger werkt los van de aannemer en de opdrachtgever, en kijkt puur naar de vraag of een bouwwerk voldoet aan de geldende technische eisen. Dit betekent dat er tijdens de bouw regelmatig wordt gecontroleerd, in plaats van alleen bij de start en aan het einde van het traject. Voor opdrachtgevers levert dit meer zekerheid op dat gebreken tijdig worden gesignaleerd, en dat een gebouw daadwerkelijk voldoet aan de normen die ervoor gelden.
De werkwijze van zo'n toetser is vastgelegd in een instrument dat vooraf is goedgekeurd. Afhankelijk van de complexiteit van het project wordt gekozen voor een passende aanpak, waarbij risico's in kaart worden gebracht en specifiek worden gevolgd. Denk aan constructieve veiligheid, brandveiligheid en bouwfysische aspecten zoals vocht en ventilatie. Door deze risicogerichte aanpak hoeft niet elk detail van een project even intensief te worden gecontroleerd, maar krijgt wel elk onderdeel de aandacht die het verdient.
Wat betekent dit voor de praktijk
Voor aannemers en opdrachtgevers brengt dit stelsel een aantal praktische veranderingen met zich mee. Zo moet er vooraf een borgingsplan worden opgesteld, waarin staat hoe de kwaliteit tijdens de bouw wordt gewaarborgd. Ook is een consumenten dossier verplicht bij oplevering, met daarin onder meer tekeningen, berekeningen en gegevens over gebruikte materialen. Dit dossier geeft de eigenaar van een gebouw een duidelijk overzicht van wat er precies is gebouwd en welke keuzes daarbij zijn gemaakt.
Enkele punten die vaak terugkomen bij bouwprojecten onder dit stelsel:
Vroegtijdige betrokkenheid van de toetser, al in de ontwerpfase
Periodieke controlemomenten tijdens de bouw zelf
Een verklaring bij oplevering dat het bouwwerk voldoet aan de eisen
Een dossier met relevante technische informatie voor de eigenaar
Kwaliteitsborgers, zoals ZiN Kwaliteitsborging uit Utrecht, zijn bedrijven die zich specialiseren in deze vorm van toezicht. Ze begeleiden bouwprojecten van begin tot eind volgens deze systematiek. Dat vraagt om goede afstemming tussen alle betrokken partijen, want de toetser moet tijdig toegang hebben tot tekeningen, planningen en bouwplaatsen om zijn werk goed te kunnen doen. Voor meer informatie over kwaliteitsborging, zie de website van ZiN Kwaliteitsborging: zinkwaliteitsborging.nl,
Meer duidelijkheid door scheiding van belangen
Het scheiden van de rol van bouwer en controleur zorgt voor een heldere verdeling van verantwoordelijkheden. De aannemer blijft verantwoordelijk voor de uitvoering, terwijl de toetsende partij uitsluitend kijkt naar de naleving van de regels. Deze opzet voorkomt dat dezelfde partij zowel bouwt als zichzelf controleert, wat de onafhankelijkheid van de beoordeling ten goede komt. Voor iedereen die een bouwproject start, is het verstandig om vroeg in het traject te weten wie deze controlerende rol vervult en welke afspraken daarover gelden.
